istanbul görme engelliler spor kulübü

Goalball Oyunu

Goalball karşılıklı üçe üç kişilik iki takım ve  zilli top ile oynanan zevkli ve heyecanlı bir görme engelli spor branşıdır. Evet, bir spor branşı olan  golbol aynı zamanda bir turnuva oyunudur da.

Oyun, sese karşı reaksiyon gösterilerek oynanmaktadır. Sporcular golbol topunun içinde bulunan çıngırak seslerini takip ederek oynar. Bu oyuncular, sadece akustik sesleri alarak savunma yapabiliyorlar.[1] Golbol yalnızca görme engelli bayan veya erkek sporcular tarafından oynanır. Her takımın sahada üç oyuncusu vardır ve amaç topu karşı tarafın kalesine atmaktır. Maçlar toplam 20dk. sürer ve 2 eşit yarıdan oluşur. Golbolü, görme engeli olmayan sporcularca oynanan diğer toplu takım oyunlarından üç özellik ayırır.

Birinci olarak, içindeki ziller nedeniyle hareket halindeyken çıngırak gibi ses veren bir topla oynanır ve böylece topun pozisyonu ve yeri dinleme yoluyla belirlenebilir.

Üçüncü olarak ta, tüm oyuncular gözlerine siyah maskeler takarlar ve böylece tümünün eşit koşullara sahip olması sağlanarak, hiç görmeyen ya da çok az görenlerin dezavantajları ortadan kaldırılır.[2] Yani, görme engelli oyuncularımızın az görme ihtimallerine karşın gözlerine göz bandı takılıyor.[3] Topun içindeki zillerin oyuncuları yönlendirmesine, sporcuların iyi konsantre olabilmelerine ve topa anında tepki verebilmelerine olanak vermek için, oyun sırasında salon bütünüyle sessiz olmalıdır. Kazanılan her sayıdan sonra yükselen tezahüratları izleyen sessizlik tekrar oyuna dönüldüğünün işaretidir.[4]

Goalball Oyunu genellikle kapalı spor salonlarında oynanmaktadır. Salonun boyutları, voleybol sahası standartlarındadır. (9m-18m) kaleler 9 metre uzunluğunda 130 cm yüksekliğindedir. Top bu alana girdiğinde gol olarak kayıt edilir.

Her takım sadece kendi yarı sahasında hareket etme hakkına sahip, rakip takımın yarı sahasına geçmek yasak.[5] Goalball sahası her takım için üç ayrı bölgeye ayrılmaktadır. Bunlar; savunma sahası, oyun sahası ve tarafsız saha şeklindedir. Aşağıda bu bölgeler tafsilatlı olarak açıklanacaktır.

Golbol oyunu seyretmesi zevkli ve heyecanlı bir spordur. Fakat seyircinin bu heyecanını dışa vurduğu tek an gol anıdır. Çünkü sporcunun topun geldiğini ve yönünü anlaması için top içerisindeki zil sesini duyması lazımdır. Dolayısıyla seyirciler oyunu konsantrasyonuna zarar vermemek için sessiz olmayı tercih ederler.

İkinci olarak kabartma işaretleri olan bir sahada oynanır; bu kabartma işaretlere ayakları ya da elleriyle dokunan oyuncu, sahadaki yerini ve yüzünü döndüğü yönü anlayabilir.[6]

Golbol Oyununun Tarihi

Goalball yani Golbol oyununun kısa ve öz bir tarihi vardır. Görme engellilere özgü sportif oyun olan golbol, 1946 yılında Avusturyalı Hanz Lorenzen ve Alman Sepp Renidle tarafından, savaşta gözlerini kaybeden gazilerin rehabilitasyonu amacıyla icat edilmiştir.[7]

Goalball oyunu, ilk olarak 1976 yılında Kanada’da yapılan Engelliler Olimpiyatlarında dünyaya tanıtılmıştır. Bu tarihten sonra yapılan Engelliler Olimpiyatlarının hepsinde ve diğer şampiyonalarda oynanmaktadır. Goalball, son yıllarda tüm dünyada giderek daha da çok yaygınlaşmaktadır.[8]

Goalballün(Golbolün) ilk dünya şampiyonası 1978 yılında Avusturya’da gerçekleştirilmiştir. Ve o yıldan beri her dört yılda bir gerçekleştirilmektedir.

Goalball branşının popülaritesi ilk dünya şampiyonasından bu yana giderek artmıştır.

Goalball oyunu bugün artık tüm IBSA üye ülkelerinde oynanmaktadır.[9]

Golbolün Ülkemizdeki Gelişimi

Ülkemizde golbol yaklaşık 1997’li yıllarda sadece Ankara'da resmi düzeyde İl Spor Müdürlüğü Engelliler Spor Temsilciliği tarafından Goalball Spor Müsabakaları düzenlenmiş. Fakat bu oyun, Göreneller İlköğretim Okulunda 1993 yılından beri oynanmaktadır.[10]

Daha sonra 2000 yılında Görme Engelliler Spor Federasyonun da kurulmasıyla Golbol yarışmaları resmi olarak tüm ülke geneline yayılmıştır. Son olarak 2003 yazında Kanada’da yapılan dünya şampiyonasına katılınmış ve arkasından  üç ay sonra 7-9 Kasım 2003 yılında Çanakkale’de Atatürk Golbol Kupası düzenlenmiş olup yılın son golbol turnuvası ise, 12-14 Aralık 2003 tarihinde Kayseri’de düzenlenmiştir. 

Görüldüğü gibi, goalball, Türkiye'de yeni yeni gelişiyor.[11]

Golbol Saha Ölçüleri

Şekil1: Golbol sahası ölçüleri

Yukarıda örnek olarak gösterilen sahada karşılıklı iki kale bulunmaktadır. 18 metrelik saha, üçer metrelik eşit 6 araya bölünmüştür. Bu ara bölge adları yukarıda ki gibidir.

Golbol oyuncuları bu belirtilen bölgelerden takım alanı bölgesine uygun pozisyonda yerleştirilirler.[12]

Golbolün Görme Engelliye Kazanımları

Golbolün sporcuya kazandırdığı birçok fayda vardır. Gördüğümüz kadarıyla golbol strateji, güç ve hızı birleştiren bir spordur. Aynı zamanda oyuncuların dayanaklık ve sağlığını, kas gücünü, hareket yeteneğini, dikkat ve konsantrasyon ve işitsel dikkatini geliştiren bir spordur.

Golbolde Savunma Bölgeleri Adları

Savunma bölgelerini sporculara daha kolay anlatmak ve onların kolayca anlayacağı biçime sokmak gerekmektedir. O nedenle 1, 2, 3 sistemi çok uygundur. 1 sol kenarı, 2 orta alanı, 3 ise sağ kenarı simgeler. Bu sistem sporcunun yönüne göredir. Savunmada veya hücumda bu sistem geçerlidir. Ayrıca bu sistemdeki numaraların yeri değişmez olduğundan tüm sporcular için bu numaralar aynı yeri gösterir.

Örnek 1: Herkes 3 numaralı gölgeye atış gerçekleştirsin dendiğinde herkesin anladığı bölge aynıdır.

Örnek 2: 1 numaralı bölgede savunma yap denilebileceği gibi, 1 numaralı bölgeye topu atmalısınız da denebilir.

Örnek 3: Sporcuya topu sola atmalısın demektense, bulunduğu bölgeden 1 veya 2 ye at denmelidir.[13]